Plattdüütsch : John Brinckman: Meckelnbörger Platt in Eutin

Kümmt Besöök in’t Huus, de sik al lang vörher anmellt harr, is Högen anseggt. Bringt de Besöök nich blots sik sülven, hett he uk Geschenken in de Tasch, is de Freid duppelt groot.

Avatar_shz von
24. November 2011, 12:31 Uhr

Eutin | Jüst so weer dat in de Stadtgill Eutin, as de Meckelnbörger Herta Klepsch, Peter Kunze un Korl Schröder mit sien Fru Edith vun "Plattdüütscher Krink tau Swerin" na Eutin kamen weern, üm för een feinen Lese- un Klön-Namiddag to sorgen. Siet veele Jahrn gifft dat een godes Miteenanner un de Pleeg vun’t Plattdüütsche is de I-Punkt vun de Fründschap. Mal föhrt de Eutiner na Swerin un mokt in’t "Schleswig-Holstein-Haus" Schrievwark vun holsteensche Dichter künnig un een Jahr later gifft dat Meckelnborger Platt in Eutin to geneten.

Wat harrn se wull ditmal mitbröcht ut "Land vun Melk un Honnig" as Meckelnborg geern nömt ward? De Fraag bleev nich lang in den harvstlich smückten Ruum bi Ehelüüd Klemm an Grooten Eutiner See stahn: Riemel un Geschichten, dat hele Levenswark vun John Brinckman, de as Johann Friedrich Brinckman an 3. Juli 1814 - in sien Grootvadders Huus in Rostock, Koßfelfer Straat 23 - op de Welt kamen weer, harrn de Sweriner in’t Gepäck. De Koopmann un Kaptein Caspar Christoph Michael Brinckman weer sien Vadder un de hett geern wullt, dat Johann uk mit Scheep op alle Weltmeere sien Geld verdeen kunn. Bi de eerste Fahrt güng uk allens goot un de Jung fünn Gefallen an de Seefahrt. Dat Schicksal wullt avers anners. As de Vadder wedder rutföhrn müss un wull, leg de Jung krank to Bett un kunn nich mit. Dörch dat Krank sien bleev he an’t Leven. De Vadder güng mit Mannschaft un Schipp "Fürst Blücher" ünner vör Jütland. Man schreev dat Jahr 1824 un Johann weer jüst tein Jahr olt. Sien Mudder Anna Katharina Ruth, Dochter vun den Havenkommandanten in Göteborg/Schweden, hett in beschiedene Verhältnisse ehr negen Kinner versorgt.

Vun 1834 bit 1838 studeer Johann Brinckman in Rostock Jura un weer vun 1835 an Mitgleed in den Studenten-Vereen "Corps Vandalia". Wegen Verdacht op versökten Hochverrat ("Verbindung zu antimonarchistischen Burschenschaften") wür he to dree Maand Gefängnis verurdeelt. De Groot herzog Paul Friedrich hett em begnadigt, avers mit dat Studeern keem he nich toenn.

Wiel sien öllere Broder Michael na Amerika utwannert un dor as Koopmann goot togang kamen weer, wull Johann dat uk versöken un reis an 10. September 1839 vun Rostock na Hamborg un denn wieder na Amerika, wo dat Schipp an 13. November 1839 in de Delawarebucht vör Anker güng. Ophöln dö he sik bi sien Broder un leev in New York un annerwegens. He wirk as Sekretär bi de englische Gesandtschaft, denn in’t Büro vun den brasilianischen Generalkonsul un harr to doon as Schriftsteller un Översetter.

So weer’t sachts wull wiedergahn, wenn de Leev to sien Heimat nich so groot weer un dat Lengen na Meckelnborg em nich daldükern dö. Na knapp dree Jahr weer John - so heet he nu - wedder in Hamborg un verhaal sik bi sien Fründ Paster Gustav Lierow in Lohmen bi Güstrow. Vun 1842-1844 wirk John Brinckman as Huuslehrer bi Kammerherrn von Schack op Goot Rey bi Neukalen, avers dat Miteenanner weer nich goot, de Lohn to minn un so weer de Junglehrer froh, dat he 1844 bi Klosterhauptmann Baron Charles le Fort in Dobbertin bi Goldberg anstellt wür.

Bit 1846 hett he de dree Söhns David, Ludwig un Franz le Fort Ünnericht geven. 1849 wür in Güstrow een nie’ Realschool gründ, und dor kreeg Brinckman een faste Anstellung. He lehr de Kinner Engelsch, Französch

un Latiensch. Privatstunnen

geev he in Spanisch. Männichmal müss he üm Tolaag bäden, denn 1846 harr he de Arztdochter Elise Burmeister heirad, un mit de he tein Kinner (söben Jungs un dree Deerns) kreeg. As Afgeordneter vun Börgerutschuss hett he sik in de Jahrn 1856-1862 för betere Schoo1verhältnisse insett. Dat de Jahreslohn vun een Schoolmeister op ’n Dörpen 80 Doler = 240 Mark to minn weer, weet jedereen. Vun 1854 an schreev John Brinckman plattdüütsche Riemels un Vertellsels, uk lütte un groote Geschichten un Romane, de em na un na bekannter möken. De groote Erfolg vun sien Doon stell sik leider eers na sien Dood an 20. September 1870 in. "Kasper Ohm un ik" weer dat erfolgsriekste Book, wat 1855 in Güstrow rut keem. De Dichter leet dorbinn dat ole Rostocker Leven üm de Wenn vun’t 18. to’t 19. Jahrhunnert vör den Leser op-stahn. Dor wiest sik de kommodige Levenswies, dragen vun fründliches Besinnen op Brinckmans Kindheit.

De Riemelband "Vagel Grip" wür 1859 bi Opitz & Co. in Güstrow druckt. Al veer Jahr fröher güng bi densülwigen Verlag "Dat Brüden geiht üm" in Druck. De Rostocker Seefahrer Roman "Von Anno Toback un dat oll Ihr gis tern" wür 35 Jahr na Brinckmans Dood - (20. September 1870) dörch de Berliner Firma Wilhelm Süsserott herstellt. "Höger up" is een Geschicht vun een arm Güstrower Buurnkind, wat dörch Glück un Geschick een Riddersmann vun Herzog ward. 1868 keem de eerste Oplaag vun "Peter Lurenz bi Abukir" op ’n Bökermarkt un "De Generalreeder" wür eers 16 Jahr na Brinckmanns Dood in Rostock druckt.

De Rhetoriker Herta Klepsch, Peter Kunze un Korl Schröder harrn sik dat nie

suur warrn laten, besinnliche un vergnögliche Geschichten in Meckelnborger Platt so to lesen un to verklarn, dat een Nafragen utbleev. För veel Smuustergrienen sorg de Geschicht vun den flinken Voss mit den ansläägschen Kopp. He weer op Fodersöök. Den armen Hasen weer he al an de Görgel gahn. Nu wull he sik mit den vörsichtigen Swien egel anleggn, doch de möök sik noch een beten kruser. Blödig stött he sik an Snuut un Tung.

För sien Mööhn un Doon, för sien grootes Schrievwark is John Brinckman ehrt worrn. Veele Scholen in Meckelnborg dräägt sienen Naam, uk de ehemalige Domschool in Güstrow. An sien Wahnhuus in de Hansen straat 19 wür een Gedenktafel anbröcht. Dat 4. Corps huus vun de Vandalen kreeg an 1. Januar 2010 den Naam "John-Brinckman-Haus". Siet 3. Juli 1908 gifft dat in Güstrow een Brunnen mit de Figuren Voß un Swienegel vun Wilhelm Wandschneider. De Stifter weer de Konsul Max Brinckman in Hamborg. 1919 kregen de ehemaligen Rostocker Stadtranddörper Riekdahl, Alt-Bartelsdorf un Kasse bohm den Wilhelm Wandschneider hett uk een Gedenksteen mit Bronzerelief för den Kurpark in Warnemünde arbeid. Siet 1914 steiht he dor. "Kasper Ohm" sitt in Rostock op sien Peerd siet 1988. Jo Jastram heet de Künstler. Den Rostocker Brunnen zierd siet 26. Juli 1914 een Relief vun Paul

Wallat. Leider wür dit in Sommer 2009 klaut.

Vergeten warrn schall avers nich, dat an 6. Februar 1990 in Hamborg de "John-Brinckman-Gesellschaft" gründ wür. Tein Jahr later is se dorhen kamen, wo se henhöört: na Güstrow. Se kümmert sik üm dat, wat mit den Schrieversmann to doon hett vun Bibliothek hen bit nat Museum. Se blifft jümmers in de Spoor vun den grooten Meckelnborger Schrieversmann un sett uk John-Brinckman-Priesen för besünneres Doon ut.

zur Startseite

Diskutieren Sie mit.

Leserkommentare anzeigen