Plattdütsch : Buntes int Huus an Grooten See: Carl Budich sien Schriften

Dats al lang Tied her, dar harrn sik Vörstandsmaten vun de Stadtgill Eutin vörnahmen, op plattdüütsche Schrieverslüüd hentowiesen, de sik üm ehr Moderspraak verdeent makt hebbt.

shz.de von
03. März 2011, 11:49 Uhr

Eutin | So gifft dat vun Harvst- bit Fröhjahrstied Lese- un Klön-Namiddage över sleswig-holsteensche Dichter, un steiht de Wunsch na Platt in meckelnbörgische Mundaart an, kaamt Frünn vun "Plattdüütsche Krink to Swerin" na Eutin un makt uns denn Schrieverslüüd ut "Land vun Melk un Honnig" künnig.

Besinnen, denken un danken is denn anseggt, avers uk dat Högen kümmt nich to kort. So as Carl Budich mal seggt harr: "de keenen Spaß verdrägen kann, de slaa den Düwel in de Pann".

Nu weern de Stadtgill-Maten wedder int "Haus des Gastes" tohoopkamen bi de Krögerslüüd Reinhold un Rosemarie Klemm, üm na fein Kaffee un Koken to luustern, wat Öllermann Klaus Rohwedder övert Leven un Schrievwark vun Carl Budich to vertellen harr. Disse Holsteener keem an 5. Februar 1904 in Reinfeld as Buurnjung op de Welt.

Bit to sien teintes Levensjahr hett Budich de School in de Karpenstadt besöcht un darna güng he op de Oberreal-School in Oldesloe. Reinfeld un Bad Oldesloe liggt blots söben Kilometer ut neen un wennt mal passeern dö, dat een Schoolstünn utfüll, güngen de Kinner to Foot na Huus.

Op de Oldesloer School geev dat dunn ünner de Lehrers veele Originale. Budich hett in sien Böker Bispille un drollige Vörfälle daröver schreven. Een vun sien Schoolmeister weer een Baas int Vördrägen vun lyrische Riemels un Balladen. Dat ward darto bidragen hebbn, dat Carl Budich een Vörleev darför harr un later sülvst veele schreev. So is em vun FVS (Freiherr-vom-Stein-Stiftung) in Hamborg de Klaus-Groth-Pries geven worrn un för siene Theaterstücken kreeg he twee Priese vun den "Niederdeutschen Bühnenbund".

Blangenbi vun mehr as een Dutzend Theaterstücken un Rundfunk-Hörspeele hett Carl Budich twintig Böker schreven, as uk Riemel un Vertellsels, in unsen "Eutiner Klenner" afdruckt würn.

Uk plattdüütsche Leeder sünd von em rutgeven worrn. Franz Ort hett se all in Notenkleeder stickt. Minn weer sien Begabung nich. He harr uk Maler warrn kunnt, doch mit so een Profeschoon wür he nich so gau de Welt kennenliehrn, un dat harr he sik in Kopp sett, as he de "Mittlere Reife" in de Tasch steken harr.

Grootkoopmann wull he warrn un söch in de Tiedenbläder na Annongsen rüm, wo een Lehrling bruukt wür un fünn uk een ganze Reeg rut. So schreev he sien Breven. "De groote Koornfirma Brüggen in Lübeck schööt den Vagel af; se harr dat Glück, mi as Lehrling intostellen", hett Budich in de Geschicht "Ik wull de wiede Welt sehn!" schreven.

Toeers gefüll em de Büroarbeid un de Looperie to Bank un Post ja heel goot, wiel he darbi Lübeck kennnenliehrn kunn. Mit de Tied avers mark he doch, dat noch keeneen Kulleeg, uk nich de ölleren -, mal op Weltreis weß weern. Mit so een Koopmann weer dat bannig mau.

Watn Glück, dat de bövelste Chef Verständnis för em harr. Se hebbt den Kuntrakt oplöst, Corl güng wedder to School, ditmal avers op Lübecker Gymnasium, möök Abitur un studeer vun 1923 an in Hamborg Germanistik mit Nedderdüütsch, Englisch, Französisch un Volkskunn. As Studienrat mitn Dokter vörweg hett he an de Wichernschool vunt "Rauhe Haus" in Hamborg Ünnerricht geven.Vun 1936 an bit 1958 wirk he in Lübeck, wo sien Leven an 14. Januar 1982 to Enn güng.

"Ton Gedenken an mien Öllern: Carl J. Budich - Hulda, geb. Fischer" steiht an Anfang vun "Dat groote bunte Budich-Book".

He wüß, wo sien Wötteln weern un dat de Leev to de plattdüütsche Spraak jedeen Seel goot deit. Dat speegelt sik uk wedder in männicheen Riemel un Geschicht, in sien "Bunte Wahrheiten", sien plattdüütschen Sprickwöör, de Epigramme. Dat Budichs Schrievaart vun Erfolg krönt wür, hett seker uk doran legen, dat he - wi de Plattdüütsche geern seggt "dat Volk op t Muul schuult hett" un goot tohöörn kunn. Vun sien Jugend an hett he op Radfahrten un Wannertouren vun Flensborg bit na Westfalen, vun Pommern bit na Ostfreesland Döntjes un Vertellsels sammelt.

He schreev se op bi Buurn un Landarbeiders, bi Handwarkslüüd un Schippers. In Kneipen un Dörpskroog, sülvst an Haven harr Budich sien Notizbook praat. Darto keem denn sien egen Belewnisse un de "Fannasie" (so hett he sülvst mal seggt), wovun de leve Gott em een groote Schuuvkoor vull in de Weeg kippt harr.

So sünd denn de Geschichten för sien Böker entstahn. Ut de hebbt Öllermann Klaus Rohwedder un Karla Weiß Stücken leest, wodörch de Namiddag "rund un schier" wür. Darto höör uk de snaaksche Karpengeschicht, wobinn de Reinfeller Börgermeister een Geschenk - een labennigen Karpen - to Wiehnachten to Corl Budich na Lübeck bringen leet, wiel de veel Godes över Reinfeld schreven harr. Disse literarische Fisch kunn doch vun een studeerten Mann un philosophischen Dokter nich eenfach doot maakt warrn un lann eersmal in de Baadwann. Wodennig de Stakendörper Buurn dat anstellt hebbt, dat de Lübecker Raatsherrn nüms mehr schickt, üm den Tins to halen, is in "Ut Dag un Droom" natolesen. In de Geschicht "Käppen Kieckbusch sien Rekord" verklor de Öllermann, dat na een Testament vunn rieken Amerikaner de Millijonen de kreeg, de een richdigen stickeligen Kaktus bi lebennigen Lief opeten kunn. Veel to gau güng de Namiddag mit feine Geschichten toenn. Uk wenn de Schrieversmann Budich nich darbi sien kunn, hett he de Minschen disse Wöör mit opn Weg geven:

"Plattdüütsch is een deepen Soot,

wo wi Sundheit drinken doot,

is een Good, dat Bodd uns geev:

Hoolt de ool Spraak dorüm leev."

zur Startseite

Diskutieren Sie mit.

Leserkommentare anzeigen